زبان فارسی، ریشهدارترین عناصر تمدنی در آسیای مرکزی با عمر هزار ساله است
زبان فارسی بهعنوان یکی از ریشهدارترین عناصر تمدنی در آسیای مرکزی، بیش از ۱۰۰۰ سال است در خاک ازبکستان جاری بوده و همچنان جریان دارد؛ از عصر سامانیان که بخارا و سمرقند به پایتختهای علم، ادب و فرهنگ فارسی تبدیل شدند تا حضور بزرگانی، چون فردوسی و ابنسینا. این زبان نهتنها ابزار دیوانسالاری و آموزش بلکه زبان اصلی تولید اندیشه، شعر و معماری در منطقه بوده است. نسخههای خطی ارزشمند نگهداری شده در مرکز بزرگ نسخههای خطی ابوریحان بیرونی تاشکند، گواه این غنای تاریخی است. با وجود سیاستهای شوروی که خط فارسی را به سیریلیک تغییر داد، پس از استقلال ازبکستان، زبان فارسی بهتدریج احیا شد. امروز در دانشگاه شرقشناسی تاشکند، دانشگاه دولتی سمرقند و مدرسه عالی مطالعات ایران و افغانستان بهصورت رسمی و هم بهعنوان زبان تخصصی و هم بهعنوان زبان اصلی رشتههایی مانند تاریخ، هنر و مطالعات تمدنی تدریس میشود. مراکز تحقیقاتی مانند مؤسسه تاریخ و مرکز تمدن اسلامی نیز پژوهشگران مسلط به فارسی را جذب میکنند. پیوند فرهنگی ایران و ازبکستان فراتر از تصور است. ضربالمثلهای مشترک، جشن نوروز با آیینهای سمنو و خانهتکانی، شباهتهای عمیق معماری سمرقند و بخارا با اصفهان و شیراز و اشتراکات موسیقی مقامی، همه نشاندهنده یک حوزه تمدنی واحد هستند.
ادامه مطلب
