چوب

بافته ­های گیاهی

این هنر، در بسیاری از استان­های ایران از جمله هرمزگان، بوشهر، سیستان و بلوچستان، خوزستان، گیلان و ... با استفاده از ساقه یا الیاف درختان مختلف و با نام­های متفاوتی (حصیربافی، ترکه­بافی، مروار بافی، کپوبافی، ارغوان بافی) تولید می­شود.

سبد دسته­ دار حصیری، خوزستان، دزفول

خاتم سازی

هنر آراستن سطح چوبی اشیاء کاربردی و تزیینی با استفاده از مواد اولیه نظیر چوب، استخوان و فلز در قالب اشکال هندسی را خاتم گویند. از قدیمی­ترین نمونه­ های این نوع خاتم، بخشی از سقف مسجد جامع عتیق شیراز و یک جفت، مربوط به مقبرۀ امیر سمرقند می­ باشد. در عصر پهلوی با ساخت تالار خاتم کاخ مرمر، این هنرکه اساساً بر روی اشیاء تزیینی و کاربردی به کار گرفته می شد شکل تازه­ای به خود گرفت. 

قاب خاتم، اصفهان

معرق

 معرق چوب از دوربری چوب­ ها و بهره ­گیری از رنگ و بافت‌ آنها برای اجرای طرح‌ها پدید می‌آید. قدیمی ­ترین اثر معرق کشف شده در ایران، شانه­ ای چوبی مربوط به شهر سوختۀ زابل است که قدمت آن به هزارۀ پنجم قبل از میلاد می­رسد. قدیمی ­ترین نمونۀ موجود، مربوط به صندوق شاه اسماعیل در مقبره شیخ صفوی است. امروزه معرق بیشتر به صورت تابلو و طرح آنها بر اساس نقاشی­ های آبرنگ و رنگ­روغن و یا عکس می ­باشد. 

 

میز معرق، اصفهان       

منبت

هنر کنده­ کاری روی چوب بر اساس طرح و نقشه را منبت می­گویند. قدیمی­ترین اثر موجود، لنگه در چوبی مسجد عتیق شیراز متعلق به قرن سوم هجری قمری می­باشد. در دورۀ قاجار منبت به شیوۀ ایتالیا رواج پیدا می­کند که در اصطلاح به آن منبت گل فرنگ می­گویند. 

تابلو منبت محمد، تهران

     ابزار و ظروف چوبی

 ساخت ابزار و ظروف چوبی به روش مدرن و سنتی را خراطی گویند. هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. ساخت ابزار و ظروف چوبی از دیرباز تاکنون همواره در استان­های شمالی کشور، به دلیل فراوانی انواع چوب رایج بوده است.

شکلات خوری چوبی با نقش سوخت، گیلان، رشت