یک گپ خودمانی با معلم زبان فارسی در اتریش

شعله هوشیدر، معلم نمونه ای که سالهاست در مدارس دولتی وین در شش منطقه زبان فارسی به تمام مقاطع تحصیلی آموزش می دهد، با تبلیغی تحت عنوان « آموزش زبان فارسی به صورت مجانی درمدارس وین» به گسترش زبان کشورش در کشور اتریش می پردازد.

به گزارش روابط عمومی بنیاد سعدی به نقل از رایزنی فرهنگی ایران در اتریش، محمدحسین نعیمی، سرپرست این رایزنی ملاقاتی با شعله هوشیدر، مدرس زبان فارسی دانش‌آموزان اتریشی داشته است. محمدحسین نعیمی، شرح این ملاقات را به این صورت نگاشته است که در پی می خوانید:

«پیش از دیدار با خانم هوشیدر در اینترنت جست‌وجو کردم و آگهی زیر را درباره‌ی «آموزش زبان فارسی به صورت مجانی در مدارس دولتی وین» ملاحظه کردم:

«مدرسه‌ی فارسی در وین با شعله هوشیدر؛ مدت چند سال است که از طرف آموزش و پرورش اتریش در پنج مدرسه‌ی دولتی وین، کلاس‌های زبان فارسی گذاشته شده است. زمان تشکیل کلاس‌ها بعد از ساعت دو است و برای هر دانش‌آموز فقط یک ساعت در هفته کافی است تا بتواند خواندن و نوشتن فارسی را یاد بگیرد. ضمناً کلیه‌ی مخارج آن (ثبت‌نام و کتاب و شهریه) به عهده‌ی دولت اتریش است. مسئول آموزش در این مدرسه‌ها شعله هوشیدر، معلم آموزش و پرورش اتریش، است.»

با آغاز ماه سپتامبر و شروع مدارس تحصیلی، تلاش شد تا با وی قرار ملاقاتی درباره‌ی زبان فارسی گذاشته شود. از آنجا که از طرف آموزش و پرورش برای وی یک دوره‌ی سه هفته‌ای تدارک دیده شده بود، این دیدار در روز سه‌شنبه مورخ 22 مهرماه سال جاری در رایزنی فرهنگی ایران در اتریش، اتفاق افتاد.

خانم شعله هوشیدر، دارای لیسانس مدیریت آموزشی از دانشگاه شیراز و سابقه‌ی تدریس 15 ساله در ایران است و چند بار نیز به عنوان معلم نمونه در دوران خدمتش در ایران انتخاب شده است. وی هنوز نیز خط مشی معلمی را دنبال می‌کند و با سخنانش، مهر خود را به ایران و زبان فارسی برمی‌تاباند.

قانون سازمان ملل این است که این اختیار را به کشورها داده که تمام بچه‌ها، زبان مادری خود را یاد بگیرند و این آموزش به عنوان زبان دوم یا سوم در کارنامه‌ی آموزشی آنان ثبت شود. زبان خارجی سوم برای کسانی است که مادرشان اتریشی باشد.

از ایشان سؤال می‌کنم که چگونه به عنوان معلم رسمی زبان فارسی در مدارس اتریش انتخاب شده‌اید؟ پاسخ می دهد: برای استخدام شدن در آموزش و پرورش اتریش این شرایط را لازم داشتم؛ 10 سال سابقه‌ی معلمی در مدارس دولتی ایران (نه مدارس خصوصی)، دارای فرم 502 استخدام کشوری، تابعیت اتریش، ارزشیابی سالیانه‌ی مدارس ایران، مدارک مربوط به آموزش‌های ضمن خدمت در ایران (که برای اتریشی ها بسیار مهم بود)، گذراندن امتحان و مصاحبه‌ی پذیرش آموزش و پرورش اتریش. پس از طی این مراحل در پایان به من گفته شدکه از بین 12 داوطلب انتخاب شده‌ام در حالی که نمی دانستم چند نفر داوطلب شده‌اند.

نحوه‌ی ثبت‌نام دانش آموزان نیز چنین است که به هنگام ثبت‌نام عمومی در مدرسه، دانش‌آموز داوطلبی خود را برای شرکت در کلاس زبان فارسی اعلام می‌کند. تعداد دانش‌آموزان در مناطق و مقاطع مختلف مشخص و به آموزش و پرورش وین و سپس در ابتدای سال طی یک فهرست، به معلم زبان فارسی اطلاع داده می‌شود. به گفته‌ی وی، در اینجا کار مدیر و ناظم و معلم، هر سه بر دوش خودش است. نکته‌ی اصلی این است کسانی می‌توانند در این کلاس‌ها شرکت کنند که دانش‌آموز مدارس دولتی باشند.

تعداد 210 دانش‌آموز در سال جاری برای زبان فارسی ثبت نام کرده‌اند و خانم هوشیدر در مدارس دولتی وین در شش منطقه تدریس می‌کند. دانش‌آموزان مقطع ابتدایی از کلاس اول تا چهارم، از سنین 7 تا 10 ساله هستند و دانش‌آموزان دبیرستانی نیز از سن 11 سالگی به بعد را شامل می‌شوند. بچه‌های ابتدایی در مدارس ابتدایی و دبیرستانی‌ها هم در دبیرستان‌ها آموزش می بینند و کلاس‌های این دو گروه هم به لحاظ سن و هم به لحاظ امنیت جسمی و روحی و روانی جداگانه است. برای آموزش بچه‌ها از فیلم و سی دی استفاده می‌شود و همه‌ی امکانات مربوط به تکنولوژی آموزشی اعم از لپ‌تاب و غیره در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد.

 این کلاس‌ها از اول هفته یعنی دوشنبه تا آخر هفته در روز جمعه تشکیل می‌شود و شنبه و یکشنبه تعطیل است. در هفته دو ساعت تدریس می‌شود و زمان‌بندی برای تدریس بسیار مهم است. از لحاظ قانونی این کلاس‌ها از ساعت 14 شروع می‌شود و با توجه به شرایط مسئولین مدرسه می‌توان از ساعت 30/13 هم درس‌ها را آغاز کرد.

کلاس‌ها باید در یک گروه 12 الی 15 نفری تشکیل شوند و چون در برخی مقاطع تحصیلی کمتر از این تعداد است، ناگزیر به دلیل پایین بودن تعداد نفرات کلاس، دو گروه سنی را در یک گروه ادغام تا بتوان استانداردها را رعایت کرد.

خانم هوشیدر در مورد ساعات تدریس‌اش در هفته می‌گوید: از آنجا که آموزش و پرورش اتریش با کمبود بودجه مواجه است؛ بنابراین ساعت‌های آموزشی از 30 ساعت به 19 ساعت در هفته تقلیل یافته است. ترک‌ها که تعدادشان بیشتر است به دلیل کاهش بودجه، دو نفر از معلمانش را از دست دادند؛ چون با این حقوق نمی‌توانستند زندگی‌شان را اداره کنند.

برخی دانش‌آموزان افغانی هم با اختیار و انتخاب خود در کلاس زبان فارسی شرکت می‌کنند و به ویژه هزاره‌ها بسیار علاقمند به زبان فارسی هستند. انتخاب یک موضوع و سخنرانی از برنامه‌هایی است که به تربیت دانش‌آموزان کمک می‌کند، سپس همین دانش‌آموزان در کلاس‌های زبان آلمانی، از کشور خود تعریف می‌کنند و معلمین‌شان را علاقمند به دیدار از مام وطن می‌کنند.

از خانم هوشیدر در مورد منابع درسی زبان فارسی پرسش می‌کنم و ایشان پاسخ می‌دهد: آموزش زبان فارسی در اروپا از سوئد آغاز شد و سپس به کشورهای دیگر اروپا از جمله اتریش گسترش یافت. آقای توکلی، معلم زبان فارسی در سوئد است که در حال حاضر بازنشسته شده و دولت سوئد مجوز چاپ کتاب فارسی را در سوئد به ایشان داده و وی نیز کتاب‌های آموزش زبان فارسی را چاپ و منتشر می‌کند. آقای توکلی کتاب‌های خوبی را در خصوص آموزش زبان فارسی منتشر کرده که در اصل از کتاب‌های درسی فارسی ایران بهره گرفته و مطالبی را نیز اضافه کرده است. کتاب‌های اول و دوم و سوم ایشان خوب است؛ اما کتاب‌های چهارم و پنجم و ششم، سیاه و سفید است و رنگی نیست و از اغلاط چاپی نیز برخوردار است. به همین دلیل من از کتاب‌های مختلف گزینش می‌کنم و در حال حاضر از مقطع ششم به بعد نیز از منابع کلیله و دمنه، گلستان و بوستان سعدی و ... برای آموزش زبان فارسی استفاده می‌کنم. رایزنی فرهنگی ایران در اتریش هم برای تهیه‌ی کتاب و منابع درسی در این سال‌ها کمک بسیار زیادی به من کرده که جای تقدیر دارد.

خانم هوشیدر در مورد حضور خود در انجمن آموزگاران زبان فارسی در اروپا بیان می‌کند: من سال‌ها قبل توسط آقای توکلی به سوئد دعوت شدم. در نشست سوئد ملاحظه کردم که ملاحظات سیاسی وجود دارد و به دانسته‌های زبان آموزی من چیزی اضافه نشد. در بازگشت از سوئد، با وجود آنکه هزینه‌های سفر را دولت اتریش پرداخت می‌کرد، طی گزارشی به آموزش و پرورش از شرکت در سال‌های بعد خودداری کردم. گفتنی است که دولت اتریش برای زبان‌آموزی به معلم اعتماد دارد و ما هم باید این اعتماد را پاس بداریم. به همین دلیل من فقط در جلسات آموزشی دولت اتریش و وین شرکت می‌کنم. چون ما با فرزندان و والدین و مدرسه سروکار داریم، آموزش و پرورش برای ما دوره‌هایی می‌گذارد تا با حقوق معلم در موارد مختلف آشنا شویم.

از تلاش‌های خانم شعله هوشیدر، تقدیر می‌کنم و به ایشان یادآور می‌شوم که طرح‌های ابتکاری خوبی در کشور در حوزه‌ی آموزش زبان فارسی اجرا شده که می‌توان در جهت بهبود کیفی از آنها بهره گرفت. ایشان در پاسخ از رایزنی می‌خواهد که اینگونه اطلاعات را در اختیار وی قرار دهد تا در گردهمایی 900 معلم زبان (زبان‌های مختلف) از سراسر اروپا در آلمان که در ماه نوامبر شرکت می‌کند، به اطلاع جمع شرکت کننده برساند.

خبر جالب و تازه‌ای که خانم هوشیدر به اطلاع من رساند این بود که ایشان طی مکاتبه‌ی رسمی با آموزش و پرورش اتریش، درخواست کرد از آنجا که کشور اتریش به ادیان دیگر احترام می‌گذارد و ایرانیان مسلمان در روزهای عید فطر و عید قربان و روز مبعث و عاشورا به جشن و عبادت می‌پردازند و دانش‌آموزان ایرانی مسلمان نیز در این مراسم‌ها شرکت می‌کنند، این روزها تعطیل شود. خوشبختانه امسال طی یک نامه‌ی رسمی به خانم هوشیدر اعلام شده که فرزندان مسلمان می‌توانند در این روزها تعطیل باشند.

در خاتمه به ایشان یادآوری کردم که بنیاد سعدی به آموزش زبان فارسی به خارجیان اهتمام می‌ورزد و در صورت نیاز، مساعدت‌های لازم را برای بهبود و گسترش زبان فارسی به عمل خواهد آورد. یک دوره از کتاب واژه‌آموزی زبان فارسی، نوشته‌ی مهناز عسکری در سه سطح مقدماتی، متوسطه و پیشرفته که توسط بنیاد سعدی برای رایزنی فرهنگی ارسال شده بود، به وی هدیه ‌کردم و دیدار به پایان رسید.»