از متن‌محوری تا فناوری؛ چالش‌های آموزش فارسی در ارمنستان

آموزش فارسی؛ از ادبیات تا کاربردهای روزمره

نوید شرقی درباره رویکرد آموزش زبان فارسی در ارمنستان اظهار کرد: آموزش این زبان در این کشور بیشتر در چارچوب رشته‌های ایران‌شناسی و شرق‌شناسی انجام می‌شود و به همین دلیل، ادبیات کلاسیک فارسی جایگاه مهمی در برنامه‌های آموزشی دارد.

وی افزود: آشنایی با آثار بزرگان ادبیات فارسی برای دانشجویان اهمیت زیادی دارد، اما در شرایط امروز، زبان‌آموزان تنها به شناخت متون ادبی علاقه‌مند نیستند؛ بسیاری از آنان می‌خواهند بتوانند با جامعه امروز ایران ارتباط برقرار کنند و زبان فارسی را در موقعیت‌های واقعی به کار بگیرند.

این استاد زبان فارسی ادامه داد: به همین دلیل، در کلاس‌های خود تلاش کردم در کنار آموزش ساختارهای زبانی، بر مهارت‌های گفتاری و شنیداری نیز تمرکز بیشتری داشته باشم تا دانشجویان فرصت استفاده عملی از زبان را پیدا کنند.

آموزش متن‌محور؛ نیازمند تقویت مهارت‌های ارتباطی

شرقی با اشاره به ویژگی‌های نظام آموزشی ارمنستان گفت: آموزش زبان در این کشور تا حد زیادی متن‌محور است؛ یعنی دانشجویان بیشتر از طریق مطالعه متن، ترجمه، بررسی واژگان و یادگیری قواعد پیش می‌روند.

وی افزود: این شیوه آموزشی نقاط قوت خود را دارد، اما برای یادگیری کامل یک زبان، لازم است مهارت‌های ارتباطی نیز در کنار آن تقویت شود.

به گفته او، استاد زبان باید ویژگی‌های فرهنگی و آموزشی جامعه مقصد را بشناسد و روش تدریس خود را متناسب با نیاز زبان‌آموزان تنظیم کند.

شرقی اظهار کرد: نمی‌توان یک روش ثابت را برای همه کشورها و همه زبان‌آموزان به کار برد؛ هر جامعه‌ای شرایط خاص خود را دارد و آموزش موفق زمانی شکل می‌گیرد که این تفاوت‌ها در نظر گرفته شود.

فناوری در خدمت آموزش زبان

این استاد اعزامی زبان فارسی درباره استفاده از فناوری در کلاس‌های درس گفت: بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال می‌تواند به جذاب‌تر شدن آموزش کمک کند، اما این موضوع باید متناسب با امکانات موجود و شرایط آموزشی هر مرکز باشد.

وی افزود: در دوره تدریس خود در ارمنستان، برای تقویت مهارت شنیداری از ابزارهایی مانند کدهای QR استفاده می‌کردم تا دانشجویان بتوانند به فایل‌های صوتی مرتبط با درس دسترسی داشته باشند.

شرقی ادامه داد: البته در برخی مقاطع، مشکلات مربوط به اینترنت یا محدودیت امکانات باعث می‌شد استفاده از برخی ابزارها با دشواری همراه شود؛ بنابراین تلاش می‌کردیم از روش‌هایی استفاده کنیم که برای دانشجویان دسترس‌پذیرتر باشد.

وی تأکید کرد: فناوری زمانی مؤثر است که در خدمت هدف آموزشی قرار گیرد و بتواند نیاز واقعی زبان‌آموز را برطرف کند.

منابع آموزشی؛ نیازمند بازنگری

شرقی درباره منابع آموزشی زبان فارسی در ارمنستان گفت: کتاب‌های موجود، به‌ویژه منابعی که بر اساس اصول آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبانان تدوین شده‌اند، ظرفیت مناسبی دارند، اما هر جامعه زبانی ویژگی‌های خاص خود را دارد.

وی افزود: تولید منابعی که با شرایط فرهنگی، آموزشی و نیازهای زبان‌آموزان هر کشور هماهنگ باشد، می‌تواند کیفیت آموزش را افزایش دهد.

این استاد دانشگاه ادامه داد: در دوره حضورم در ارمنستان از برخی منابع بنیاد سعدی، کتاب‌های تألیفی خودم و آثار دیگر همکاران استفاده کردم. کتاب‌هایی مانند «مینای ۱»، «واژه‌آموزی کاربردی» و «گام اول» از جمله منابع مورد استفاده در کلاس‌ها بودند.

شرقی خاطرنشان کرد: تجربه تدریس نشان می‌دهد برخی محتواهای آموزشی نیاز به بازنگری دارند؛ برای نمونه، فایل‌های شنیداری برای سطح مقدماتی باید کوتاه‌تر و متناسب‌تر با توانایی تمرکز زبان‌آموزان طراحی شوند.

بنیاد سعدی و سامان‌دهی آموزش فارسی

شرقی با اشاره به نقش بنیاد سعدی در توسعه آموزش زبان فارسی در ارمنستان اظهار کرد: این بنیاد می‌تواند نقش مهمی در گسترش و سامان‌دهی آموزش فارسی در این کشور داشته باشد.

وی افزود: بخشی از منابع آموزشی مورد نیاز مدارس از سوی بنیاد سعدی تأمین شده و از طریق رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و نمایندگی بنیاد سعدی در اختیار مراکز آموزشی قرار گرفته است.

این مدرس زبان فارسی ادامه داد: پیش از ایجاد هماهنگی بیشتر، در برخی مدارس چارچوب مشخصی برای آموزش فارسی وجود نداشت و هر مدرس بر اساس منابع و روش مورد نظر خود تدریس می‌کرد.

به گفته او، معرفی منابع مشخص آموزشی و توجه به ارزیابی برنامه‌ها می‌تواند به ایجاد مسیر منسجم‌تر برای آموزش زبان فارسی کمک کند.

توسعه آموزش فارسی؛ نیازمند استاد متخصص

شرقی تأکید کرد: توسعه آموزش زبان فارسی در ارمنستان نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ است؛ از تولید منابع جدید گرفته تا تربیت استادانی که علاوه بر دانش زبان فارسی، با روش‌های نوین آموزش زبان به غیرفارسی‌زبانان آشنا باشند.

وی گفت: هر اندازه آموزش فارسی کاربردی‌تر، جذاب‌تر و متناسب‌تر با نیازهای زبان‌آموزان باشد، امکان جذب و حفظ علاقه‌مندان این زبان نیز افزایش خواهد یافت.

زبان فارسی؛ فراتر از واژه و دستور

شرقی درباره نقش آموزش زبان فارسی در روابط فرهنگی ایران و ارمنستان اظهار کرد: زبان یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباط میان ملت‌هاست.

وی افزود: فردی که زبان یک کشور را یاد می‌گیرد، تنها واژه‌ها و دستور زبان آن را فرا نمی‌گیرد، بلکه با تاریخ، فرهنگ، ادبیات و شیوه زندگی آن جامعه نیز آشنا می‌شود.

این استاد دانشگاه ادامه داد: ایران و ارمنستان از گذشته‌های دور ارتباطات تاریخی و فرهنگی داشته‌اند و گسترش آموزش زبان فارسی می‌تواند به توسعه ارتباطات علمی، فرهنگی، گردشگری و انسانی میان دو کشور کمک کند.

زبان فارسی؛ بستری برای گفت‌وگوی فرهنگی

تجربه آموزش زبان فارسی در ارمنستان نشان می‌دهد ظرفیت و علاقه قابل توجهی برای گسترش این زبان در میان جامعه علمی و فرهنگی این کشور وجود دارد.

تقویت منابع آموزشی، استفاده از روش‌های نوین، حمایت از استادان متخصص و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی می‌تواند به تثبیت جایگاه زبان فارسی در ارمنستان کمک کند.

زبان فارسی در این مسیر تنها یک زبان خارجی نیست؛ بلکه بستری برای شناخت متقابل، گفت‌وگوی فرهنگی و نزدیک‌تر شدن انسان‌هایی است که در طول تاریخ، پیوندهای مشترک بسیاری داشته‌اند.