دبیر بنیاد سعدی :
«جورهبیک نذری» پیوند شعر فارسی و موسیقی را در تاجیکستان احیا کرد
به گزارش روابط عمومی بنیاد سعدی، همایش «نقش جورهبیک نذری در توسعه فرهنگ تاجیکان»، با حضور اندیشمندان و پژوهشگرانی از تاجیکستان، ایران، ازبکستان و روسیه، به همت آکادمی ملی علوم این کشور برگزار شد و استادان دانشگاه، پژوهشگران و صاحبنظران درباره ابعاد مختلف شخصیت علمی، ادبی و فرهنگی جورهبیک نذری سخن گفتند.
در این مراسم، قهرمان سلیمانی، دبیر بنیاد سعدی گفت: زبان فارسی، فرهنگ و هنر مشترک ما بار دیگر زمینه گردهم آمدن اندیشمندان و فرهیختگان را فراهم کرده است تا به یکی از فرزندان شایسته تاجیکستان ادای احترام کنیم.
وی با اشاره به نزدیک به پنج سال حضور خود در تاجیکستان افزود: برای من که سالهایی را در میان مردم این سرزمین زندگی کردهام، حضور دوباره در تاجیکستان لطفی دوچندان دارد و از برگزارکنندگان این همایش، بهویژه زندهیاد دکتر جورهبیگ نذری که زمینه این پیوندهای فرهنگی را فراهم کرد، صمیمانه سپاسگزارم.
سلیمانی در ادامه، یکی از مهمترین ابعاد فعالیتهای جورهبیگ نذری را تلاش برای ایجاد پیوند میان شعر فارسی و موسیقی دانست و گفت: در ایران نیز از آغاز قرن بیستم، شخصیتهایی همچون غلامرضا مینباشیان، علینقی وزیری، حسین دهلوی، حسینعلی ملاح، پرویز ناتل خانلری، هوشنگ ابتهاج و محمدرضا شفیعی کدکنی، هر یک به شیوهای در تبیین ارتباط شعر فارسی و موسیقی نقشآفرین بودهاند.
وی افزود: انتشار مجله موسیقی به همت علینقی وزیری، زمینه توجه دوباره به ظرفیتهای موسیقایی شعر فارسی را فراهم کرد؛ تا آنجا که نیما یوشیج نخستین نمونههای شعر نو خود را در همین مجله منتشر کرد و تحولات موسیقی، بر روند تحول شعر فارسی نیز اثر گذاشت.
دبیر بنیاد سعدی با اشاره به آثار پژوهشی چهرههایی چون حسین دهلوی، پرویز ناتل خانلری، حسینعلی ملاح، هوشنگ ابتهاج و محمدرضا شفیعی کدکنی افزود: هر یک از این پژوهشگران از زاویهای به تبیین نسبت شعر و موسیقی پرداختند و مبانی نظری این پیوند را روشن کردند.
وی جایگاه جورهبیگ نذری را در همین سنت فکری و هنری ارزیابی کرد و گفت: جورهبیگ نذری نیز در همین مسیر حرکت کرد. او علاوه بر آنکه موسیقیدانی صاحبسبک بود، با ادبیات فارسی آشنایی عمیقی داشت و با نگاهی هوشمندانه به پیشینه تاریخی این موضوع پرداخت.
سلیمانی در ادامه گفت: توجه او به آثار امیرخسرو دهلوی، شاعر و موسیقیدان بزرگ زبان فارسی، نشان میدهد که تلاش داشت میان سنتهای ادبی و موسیقایی آسیای مرکزی و شبهقاره پیوندی دوباره برقرار کند.
دبیر بنیاد سعدی با بیان اینکه بسیاری از پژوهشگران ایرانی حوزه شعر و موسیقی خود خواننده نبودند، اظهار کرد: امتیاز جورهبیگ نذری این بود که هم پژوهشگر موسیقی بود و هم خود با صدایی ماندگار، اشعار فارسی را اجرا میکرد. او با انتخاب غزلهای سعدی، حافظ، امیرخسرو دهلوی، اقبال و دیگر شاعران بزرگ فارسی، سهمی مؤثر در زنده نگه داشتن این میراث ادبی داشت.
وی همچنین پیشنهاد کرد فهرستی از اشعار اجراشده توسط این هنرمند گردآوری شود و گفت: چنین مجموعهای در واقع گلچینی از شعر فارسی خواهد بود که توانسته است در همراهی با موسیقی، حضوری ماندگار در حافظه فرهنگی مردم پیدا کند.
قهرمان سلیمانی با اشاره به شرایط فرهنگی دوران فعالیت جورهبیگ نذری افزود: در دورهای که توجه به شعر کلاسیک فارسی کاهش یافته بود، او با انتخاب آگاهانه آثار ادبی فاخر، به حفظ پیوند جامعه با میراث تاریخی و فرهنگی خود کمک کرد؛ از همین رو میتوان او را در شمار فرهنگسازان معاصر تاجیکستان دانست.
این پژوهشگر همچنین با تأکید بر نقش موسیقی در ماندگاری زبان فارسی گفت: همراهی شعر با موسیقی، امکان تداوم تاریخی زبان فارسی را افزایش داده است. امروز نیز در محافل قوالی هند و پاکستان، با وجود آنکه زبان فارسی دیگر زبان رسمی آن مناطق نیست، همچنان اشعار فارسی اجرا میشود و این خود نشاندهنده ظرفیت موسیقی برای حفظ میراث فرهنگی است.
این استاد زبان و ادبیات فارسی در بخش دیگری از سخنان خود، علاقه جورهبیگ نذری به سبک آوازی احمد ظاهر و ارتباط نزدیک او با ادیبان ایرانی را نشانه نگاه فرامرزی این هنرمند دانست و اظهار کرد: او باور داشت که موسیقی و ادبیات را نمیتوان در مرزهای سیاسی محدود کرد و همواره برای تقویت پیوندهای فرهنگی میان فارسیزبانان تلاش میکرد.
دبیر بنیاد سعدی در پایان، جورهبیگ نذری را از چهرههای اثرگذار فرهنگ و هنر تاجیکستان خواند و گفت: شعر و موسیقی حاصل خلاقیت انسانهای بزرگ است و جورهبیگ نذری با آثار و فعالیتهای خود، میراثی ماندگار برای فرهنگ مشترک فارسیزبانان بر جای گذاشت.
در ادامه محمدجعفر یاحقی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد و مدیر خردسرای فردوسی، با اشاره به سابقه طولانی آشنایی و همکاری با جورهبیک نذری، از خدمات ارزشمند او در تقویت پیوندهای فرهنگی و علمی میان ایران و تاجیکستان یاد کرد و نقش مؤثر وی را در ایجاد و تحکیم ارتباط میان شخصیتها و مراکز فرهنگی دو کشور برجسته دانست.
اکبر ایرانی، رئیس مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، نیز ضمن بیان خاطراتی از همکاری با جورهبیک نذری، به تلاشهای گسترده او در حوزه نسخههای خطی فارسی، بهویژه فعالیتهای مؤثر در مرکز میراث خطی تاجیکستان، اشاره کرد و خدمات آن مرحوم را در حفظ، معرفی و شناساندن میراث مکتوب فارسی در تاجیکستان بسیار ارزشمند ارزیابی کرد.
این همایش با حضور گسترده پژوهشگران و فرهیختگان کشورهای مختلف، جلوهای از جایگاه علمی و فرهنگی جورهبیک نذری و نقش ماندگار او در توسعه همکاریهای فرهنگی و ادبی میان کشورهای حوزه تمدن فارسی را به نمایش گذاشت.
این همایش با حضور گسترده پژوهشگران و فرهیختگان کشورهای مختلف، جلوهای از جایگاه علمی و فرهنگی جورهبیک نذری و نقش ماندگار او در توسعه همکاریهای فرهنگی و ادبی میان کشورهای حوزه تمدن فارسی را به نمایش گذاشت.
نظر شما :