همایش بینالمللی «فردوسی و شاهنامه؛ میراث فرهنگی و گفتوگوی تمدنی» در مصر برگزار شد
به گزارش روابط عمومی بنیاد سعدی، این همایش با هدف بررسی ابعاد ادبی، فرهنگی، تمدنی و بینالمللی شاهنامه برگزار شد و طی آن پژوهشگران دو کشور در دو کارگروه تخصصی و نشست اختتامیه، به تبیین جایگاه فردوسی و نقش شاهنامه در تقویت گفتوگوی فرهنگی و تمدنی میان ملتها پرداختند.
بازتاب مفاهیم دینی و اخلاقی در شاهنامه
در بخش نخست همایش که به ریاست منی حامد برگزار شد، هویدا عزت، رئیس گروه مطالعات ایرانی دانشگاه منوفیه، در پژوهشی با رویکرد دینی و ادبی به بررسی بازتاب مفاهیم قرآنی و حدیثی در شاهنامه پرداخت.
وی اظهار کرد: فردوسی مفاهیمی چون عقل، عدالت، مرگ، اخلاق و توحید را با زبانی شاعرانه و هنرمندانه در متن حماسی خود بازآفرینی کرده است.
وی شاهنامه را نمونهای از پیوند فرهنگ اسلامی و ادب فارسی دانست که در آن آموزههای معنوی در بستری حماسی و تمدنی تجلی یافتهاند.
در ادامه، محمد معروف، رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کانال سوئز، با اشاره به نقش زبان و فرهنگ در شناخت ملتها، شاهنامه را متنی فراتر از یک اثر ادبی و سندی تمدنی توصیف کرد.
وی افزود: این اثر ضمن حفظ هویت تاریخی ایران، زمینه گفتوگوی فرهنگی میان ملتها را فراهم کرده است و ارزشهایی همچون عدالت، شجاعت، وفاداری و خرد در شکلگیری پیام انسانی آن نقش اساسی دارند.
نسمه عبدالنبی، استاد دانشگاه بنیسویف نیز شاهنامه را از بزرگترین آثار ادبی جهان دانست و گفت: این اثر علاوه بر حفظ زبان فارسی، میراث اسطورهای و تمدنی ایران را به نسلهای بعد منتقل کرده است.
وی با اشاره به نقش ترجمهها و پژوهشهای تطبیقی در جهان عرب افزود: شاهنامه اثری جهانی است که در شکلگیری فهم متقابل فرهنگی میان ملتها نقشآفرین بوده است.
همچنین میفوزی، استاد دانشگاه الازهر، در مقاله خود با اشاره به جایگاه شاهنامه در فضای آکادمیک مصر و نقش عبدالوهاب عزام در معرفی آن به جهان عرب، این اثر را موسوعهای فرهنگی، فلسفی و انسانی توصیف کرد.
وی افزود: شاهنامه فراتر از مرزهای ملی، به ابزاری برای گفتوگوی تمدنها تبدیل شده است.
شاهنامه؛ پلی فرهنگی میان ایران و جهان عرب
در بخش دوم همایش که به ریاست رفعت حسین عبدالله برگزار شد، جلال الحفناوی، استاد دانشگاه قاهره، به معرفی موسوعه «شعر العجم» اثر شبلی نعمانی پرداخت و آن را از مهمترین منابع تاریخ ادبیات فارسی دانست.
وی شاهنامه را دایرةالمعارفی جامع از فرهنگ، سیاست، اخلاق، مذهب و تاریخ ایران معرفی کرد و بر اهمیت آن در شناخت هویت تمدنی ایران تأکید داشت.
در ادامه، زینب بشار، رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دختران دانشگاه الازهر، در پژوهشی تطبیقی به بررسی بازآفرینی داستان «خسرو و شیرین» در ادبیات نمایشی عربی پرداخت.
وی این تحول را نشانهای از پویایی تعاملات فرهنگی میان ادبیات فارسی و عربی دانست.
حسنی متولی، مسئول بخش فارسی مرصد الازهر نیز شاهنامه را حافظه فرهنگی و تاریخی ملت ایران معرفی کرد و گفت: این اثر نقش مهمی در تثبیت زبان فارسی و تبیین ارزشهایی همچون عدالت، وفاداری و خرد دارد.
وی افزود: شاهنامه نمونهای از گفتوگوی تمدنی میان ایران و جهان عرب است که بر بستری مشترک از تعاملات فرهنگی شکل گرفته است.
در پایان این بخش، هدی عبدالله شاهنامه را یکی از بزرگترین آثار حماسی جهان دانست و گفت: این اثر از طریق ترجمهها و پژوهشهای بینالمللی توانسته فرهنگ ایرانی را به ملتهای مختلف معرفی کند.
وی بر نقش شاهنامه در انتقال مفاهیم اخلاقی و انسانی و تقویت نزدیکی فرهنگها تأکید کرد.
اختتامیه و رونمایی از چکیده مقالات
در مراسم اختتامیه، نماینده فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در قاهره با اشاره به جایگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، وی را نه صرفاً یک شاعر بلکه حامل حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ملت ایران دانست.
وی افزود: فردوسی با خلق شاهنامه، میراث اسطورهای، تاریخی و اخلاقی ایران را در قالبی ماندگار حفظ و بازآفرینی کرده است.
وی با تأکید بر اهمیت روایت در جهان معاصر گفت: روایت فرهنگی و تصویرسازی تمدنی از مهمترین عرصههای رقابت میان ملتهاست.
نماینده فرهنگی ایران در قاهره با استناد به بیانات آیت الله سید مجتبی حسینی خامنهای، رهبر معظم انقلاب در روز بزرگداشت فردوسی، زبان و ادبیات را بخشی جداییناپذیر از هویت تمدنی ملتها دانست و تأکید کرد: وظیفه اهل فرهنگ، حفظ روایت اصیل ملتها و انتقال آن به نسلهای آینده است.
وی افزود: فردوسی بهعنوان نماد رسالت فرهنگی و ادبی توانست ادبیات را به ابزاری برای صیانت از هویت، اخلاق و فرهنگ تبدیل کند.
در ادامه، منی حامد، رئیس گروه زبانهای شرقی دانشگاه عین شمس، با تحلیل داستان «رستم و سهراب» به تبیین لایههای زبانی، معنایی و روایی شاهنامه پرداخت.
همچنین رفعت حسین عبدالله، استاد دانشگاه کانال سوئز، شاهنامه را پلی فرهنگی میان ایران و جهان عرب توصیف کرد و نقش دانشگاهها و مترجمان مصری را در معرفی آن برجسته دانست.
وی افزود: ارزشهای انسانی شاهنامه موجب شده این اثر در میان مخاطبان عرب جایگاهی ویژه داشته باشد.
در بخش دیگری از مراسم، پیام تصویری علیرضا قیامتی، شاهنامهپژوه و عضو بنیاد فردوسی، پخش شد و او با اشاره به جایگاه جهانی فردوسی و مطالعات پژوهشگران مصری درباره شاهنامه، بر منش ایرانی در صلحطلبی و مدارا تأکید کرد و با استناد به ابیاتی از شاهنامه گفت: «چو ایران نباشد تن من مباد»
اجرای تور مجازی بازدید از مجموعه فرهنگی ـ هنری آرامگاه فردوسی از دیگر بخشهای این رویداد بود که با استقبال شرکتکنندگان همراه شد و فرصت آشنایی بیشتر آنان با ابعاد فرهنگی و هنری مرتبط با میراث فردوسی را فراهم کرد.
در پایان این مراسم، از مجموعه چکیده مقالات همایش رونمایی شد و تندیس ویژه همایش به اعضای کمیتههای علمی و اجرایی و صاحبان مقالات برتر اهدا گردید.
گفتنی است، بر اساس اعلام دبیرخانه علمی همایش، در مجموع ۲۳ مقاله علمی پس از ارزیابی و داوری واجد شرایط پذیرش شناخته شد که از میان آنها هشت مقاله در قالب دو کارگروه تخصصی ارائه شد.
نظر شما :