گسترش زبان فارسی بخشی از دیپلماسی فرهنگی ایران است

به گزارش روابط عمومی بنیاد سعدی، قهرمان سلیمانی، دبیر بنیاد سعدی در نشست با خبرنگاران که در بنیاد سعدی برگزار شد، با تشریح مأموریت‌ها، فعالیت‌ها و برنامه‌های این بنیاد اظهار کرد: هر کشوری برای معرفی خود در عرصه بین‌المللی بر مزیت‌های فرهنگی‌اش تکیه می‌کند و زبان، ادبیات، هنر و میراث فرهنگی از مهم‌ترین ابزارهای معرفی ملت‌ها هستند.

وی افزود: برای ایران نیز زبان و ادبیات فارسی مهم‌ترین مزیت فرهنگی در عرصه جهانی است. اگرچه معماری، نگارگری، سینما، جغرافیا و دیگر ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی کشور اهمیت دارند، اما زبان و ادبیات فارسی در معرفی ایران جایگاهی ویژه دارد.

زبان فارسی؛ سخنگوی فرهنگی ایران در جهان

دبیر بنیاد سعدی با بیان اینکه سخنگوی ایران در قلمرو فرهنگ جهانی، زبان و ادبیات فارسی است گفت: حضور گسترده زبان فارسی در تاریخ و فرهنگ جهان، ظرفیت بزرگی برای معرفی ایران ایجاد کرده است.

سلیمانی با اشاره به جایگاه آثار ادبی فارسی در کشورهای مختلف اظهار کرد: برای نمونه، در روسیه ترجمه‌های متعددی از رباعیات خیام انجام شده و این شاعر ایرانی همچنان بخشی از حضور فرهنگی ایران در فضای فرهنگی این کشور محسوب می‌شود.

وی ادامه داد: تأثیر زبان فارسی تنها به حوزه ادبیات محدود نیست و در عرصه‌های علمی و فرهنگی نیز آثار دانشمندان و محققان ایرانی مانند ابن‌سینا و بیرونی قرن‌ها در خارج از ایران مورد توجه بوده است.

سلیمانی همچنین با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در زمینه گسترش زبان‌های ملی گفت: کشورهایی مانند آلمان، اسپانیا برای معرفی زبان و فرهنگ خود نهادهای تخصصی ایجاد کرده‌اند و بنیاد گوته و بنیاد سروانتس نمونه‌هایی از این رویکرد هستند.

 بنیاد سعدی؛ آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبانان

دبیر بنیاد سعدی درباره پیشینه شکل‌گیری این نهاد توضیح داد: ایده ایجاد یک نهاد تخصصی برای گسترش زبان فارسی از سال‌ها پیش مطرح بود و در نهایت اساسنامه بنیاد سعدی در سال ۱۳۸۹ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و این بنیاد از سال ۱۳۹۲ فعالیت رسمی خود را آغاز کرد.

وی غلامعلی حدادعادل، رئیس بنیاد سعدی را از چهره‌های اصلی شکل‌گیری بنیاد سعدی دانست و گفت: این بنیاد با هدف فعالیت تخصصی در زمینه آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، پژوهش، تدوین منابع آموزشی، تربیت مدرس، استانداردسازی آموزش و استفاده از فناوری‌های نوین در این حوزه شکل گرفته است.

سلیمانی تأکید کرد: بنیاد سعدی درباره «سعدی‌شناسی» فعالیت نمی‌کند، بلکه مأموریت اصلی آن آموزش و گسترش زبان فارسی در خارج از مرزهای ایران است.

کمبود محتوا با رویکرد بین‌المللی برای معرفی ایران

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه به مخاطبان خارجی گفت: یکی از مشکلات جدی در حوزه دیپلماسی فرهنگی این است که بخش قابل توجهی از تولیدات فرهنگی ایران با نیاز مخاطب داخلی تولید می‌شود، در حالی که مخاطب خارجی نیازها و پرسش‌های متفاوتی دارد.

سلیمانی افزود: امروز اگر یک مخاطب خارجی بخواهد در مدت کوتاهی با خیام یا سعدی آشنا شود، در برخی زبان‌های خارجی منابع خوشخوان، علمی، معتبر و امروزیِ کافی در اختیار او نیست و این یک خلأ جدی است که باید برطرف شود.

دبیر بنیاد سعدی تأکید کرد: باید محصول فرهنگی متناسب با نیاز مخاطب جهانی تولید کنیم؛ محصولی که بتواند در قالب کتاب، فیلم، موسیقی و محتوای دیجیتال، چهره واقعی و فرهنگی ایران را به جهان معرفی کند.

فرهنگ؛ ظرفیتی برای اصلاح تصویر ایران در جهان

سلیمانی با بیان اینکه فرهنگ می‌تواند نقش مهمی در اصلاح تصویر ایران در افکار عمومی جهان داشته باشد، گفت: ایران در طول دهه‌های گذشته با تصاویر متفاوتی در جهان معرفی شده، اما چهره فرهنگی و تمدنی ایران تصویری ماندگار است که ریشه در هزاران سال تاریخ و تمدن این سرزمین دارد.

وی افزود: حتی در شرایط دشوار سیاسی و بین‌المللی، فرهنگ و زبان فارسی می‌تواند زمینه ارتباط میان مردم ایران و دیگر ملت‌ها را فراهم کند و چهره‌ای واقعی‌تر از ایران به جهان نشان دهد.

 توسعه روابط فرهنگی ایران و تاجیکستان 

دبیر بنیاد سعدی در پاسخ به پرسش در مورد وضعیت فعالیت‌های فرهنگی ایران در تاجیکستان نیز گفت: روابط فرهنگی ایران و تاجیکستان در سال‌های اخیر با برخی پیچیدگی‌ها مواجه بوده، اما ایران و تاجیکستان جسم و روح واحدی هستند و برخی مشکلات نمیتواند خللی در ارتباطات فرهنگی دو کشور ایجاد کند. خوشبختانه دو کشور روابط خوبی دارند. 

سلیمانی از فعالیت پژوهشگاه زبان فارسی ـ تاجیکی در تاجیکستان خبر داد و گفت: این پژوهشگاه اکنون فعال است و نماینده بنیاد سعدی در آنجا مستقر شده و ارتباط با استادان، پژوهشگران و اهل فرهنگ تاجیکستان را دنبال می‌کند.

فارسی‌آموزان؛ ظرفیت ماندگار دیپلماسی فرهنگی

سلیمانی همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد ارتباط مستمر با افرادی که در دوره‌های مختلف بنیاد سعدی زبان فارسی آموخته‌اند، خبر داد و گفت: این افراد می‌توانند به شبکه‌ای از فارسی‌آموزان و علاقه‌مندان زبان و فرهنگ ایران تبدیل شوند.

وی افزود: ایجاد باشگاه فارسی‌آموزان و استفاده از ظرفیت فضای مجازی برای تداوم ارتباط با استادان و فارسی‌آموزان کشورهای مختلف از جمله برنامه‌هایی است که باید با جدیت دنبال شود.

دبیر بنیاد سعدی تأکید کرد: آموزش زبان فارسی زمانی اثرگذاری بیشتری خواهد داشت که فارسی‌آموز پس از پایان دوره آموزشی نیز در معرض ارتباط، گفت‌وگو و محتوای فارسی قرار داشته باشد.

شعر و سینما در خدمت گسترش زبان فارسی

سلیمانی در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های هنری گفت: زبان فارسی را نمی‌توان صرفاً از طریق روش‌های رسمی و دانشگاهی گسترش داد و باید از ظرفیت شعر، موسیقی، سینما، نمایش و تولیدات جذاب فضای مجازی نیز استفاده کرد.

وی گفت: همکاری میان نهادهای فرهنگی، رسانه‌ها و بنیاد سعدی می‌تواند به تولید محتوای جذاب برای مخاطبان خارجی و معرفی بهتر زبان و فرهنگ ایران کمک کند.

دبیر بنیاد سعدی با قدردانی از همکاری رسانه‌ها با این بنیاد اظهار کرد: حضور خبرنگاران در میان فارسی‌آموزان و مشاهده فعالیت‌های واقعی آنان می‌تواند تصویری ملموس‌تر از اقدامات بنیاد و علاقه مردم کشورهای مختلف به زبان فارسی ارائه کند.
در ادامه نشست احمد رمضانی، معاون آموزشی و پژوهشی بنیاد سعدی، با تشریح برنامه‌های این معاونت، سیاست‌گذاری در حوزه آموزش زبان فارسی، تربیت مدرس، برگزاری دوره‌های حضوری و برخط، تدوین منابع آموزشی و طراحی نظام‌های سنجش را از مهم‌ترین برنامه‌های بنیاد عنوان کرد.

انتشار حدود ۴۰ اثر آموزشی برای فارسی آموزان

رمضانی افزود: تاکنون حدود ۴۰ اثر آموزشی در بنیاد سعدی منتشر شده و تلاش می‌شود با راه‌اندازی و تقویت سامانه‌های یکپارچه یادگیری، دسترسی فارسی‌آموزان به منابع مکتوب و چندرسانه‌ای افزایش یابد.

وی همچنین از برنامه‌ریزی برای برگزاری آزمون‌های تخصصی سنجش سطح زبان فارسی و المپیاد زبان و ادبیات فارسی خبر داد و گفت: استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و همکاری با معاونت علمی ریاست‌جمهوری برای توسعه آموزش مجازی زبان فارسی در دستور کار قرار دارد.

معاون آموزشی و پژوهشی بنیاد سعدی با تأکید بر ضرورت استفاده از ابزارهای جذاب در آموزش زبان فارسی اظهار کرد: موسیقی، فیلم، پویانمایی و دیگر محصولات فرهنگی می‌توانند به جذاب‌تر شدن فرآیند یادگیری زبان فارسی کمک کنند.

تربیت مدرس؛ شرط آموزش حرفه‌ای فارسی

رمضانی با اشاره به اهمیت تربیت مدرس در کشورهای مختلف گفت: آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان یک تخصص دانشگاهی است و صرف آشنایی با ادبیات فارسی به معنای برخورداری از مهارت لازم برای آموزش زبان فارسی به خارجی‌ها نیست.

وی افزود: بنیاد سعدی طی سال‌های اخیر دوره‌های مختلف تربیت مدرس را برای کشورهای گوناگون برگزار کرده و این روند با هدف ایجاد ظرفیت پایدار برای آموزش زبان فارسی در کشورهای مختلف ادامه خواهد داشت.

آموزش فارسی متناسب با زبان امروز

معاون آموزشی و پژوهشی بنیاد سعدی درباره توجه به زبان نسل جدید نیز گفت: در تدوین منابع آموزشی بنیاد سعدی، زبان گفتاری و رایج فارسی مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده است آموزش زبان به شکل طبیعی، کاربردی و متناسب با نیاز زبان‌آموزان انجام شود.

تدوین منابع سه‌جلدی برای کودکان ایرانی خارج از کشور

رمضانی همچنین از انجام مطالعات تخصصی برای آموزش زبان فارسی به کودکان نسل دوم و سوم ایرانیان خارج از کشور خبر داد و گفت: در این زمینه، پس از بررسی منابع موجود، مجموعه‌ای سه‌جلدی در دست تدوین است.

وی افزود: جلد نخست این مجموعه مراحل نهایی آماده‌سازی را طی می‌کند و تلاش می‌شود منابع آموزشی ویژه کودکان ایرانی خارج از کشور با سرعت بیشتری در اختیار مخاطبان قرار گیرد.

آموزش فارسی با تکیه بر فناوری و محتوای جذاب

رمضانی با تأکید بر ضرورت به‌روز شدن شیوه‌های آموزش زبان فارسی استفاده از فناوری‌های نوین، محتوای چندرسانه‌ای و ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان را از مسیرهای مهم توسعه آموزش فارسی دانست و بر ضرورت ایجاد دسترسی آسان‌تر فارسی‌آموزان به منابع آموزشی تأکید کرد.

نقش رایزنی‌های فرهنگی در ترویج زبان فارسی

در ادامه سید علی موسوی‌زاده، معاون امور بین‌الملل بنیاد سعدی با اشاره به سابقه فعالیت خود در عرصه بین‌الملل درباره نقش رایزنی‌های فرهنگی در ترویج زبان فارسی اظهار کرد: بنیاد سعدی رایزن فرهنگی اعزام نمی‌کند و این مسئولیت برعهده سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی است. رایزنی‌های فرهنگی کارگزاران کشور در حوزه زبان و ادبیات فارسی هستند و در برخی رایزنی‌ها بخش قابل توجهی از فعالیت‌ها به آموزش و گسترش زبان فارسی اختصاص دارد.

باشگاه زبان فارسی برای دیپلمات‌ها

همچنین محمدعلی کیانی، معاون توسعه مدیریت و منابع بنیاد سعدی، نیز با معرفی سوابق خود با اشاره به فعالیت‌های فرهنگی بنیاد سعدی اظهار کرد: ایجاد باشگاه زبان فارسی برای دیپلمات‌ها و فارسی‌زبانان از جمله طرح‌هایی است که در بنیاد سعدی در دست پیگیری است.

وی افزود: این باشگاه می‌تواند با حضور دیپلمات‌ها و همسران سفرا و با هدف تقویت ارتباط فرهنگی و زبان فارسی شکل بگیرد و برنامه‌های فرهنگی بنیاد را توسعه دهد.

در این نشست، خبرنگاران با طرح پرسش‌هایی، درباره برنامه‌ها و فعالیت‌های بنیاد سعدی با دبیر و معاونان این بنیاد گفت‌وگو کردند. همچنین بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها، دانشگاه‌ها، استادان و نهادهای تخصصی برای تقویت جایگاه زبان و ادبیات فارسی و گسترش آموزش آن در سطح بین‌المللی تأکید شد.