|

نقاشی قهوه‌خانه، شیوه‌ای از نقاشی ایرانی با استفاده از رنگ روغنی است که جنبۀ روایی داشته و با درون‌مایه‌های رزمی، مذهبی و بزمی می­باشد که در اواخر دورۀ قاجار، همزمان با جنبش مشروطه در ایران، اوج گرفت. مبداء این هنر، سنت قصه‌خوانی، مرثیه‌سرایی و تعزیه‌خوانی در ایران است که پیشینۀ آن به سده‌ها پیش از ایجاد قهوه‌خانه‌ها و چای‌خانه‌ها می‌رسد. نقاشی قهوه‌خانه ای، در تاریخ نقاشی ایران پدیده‌ای نوظهور بود که تلفیقی از ارزش‌های مذهبی و میهنی ایرانیان است و بیش‌تر، دارای نقش‌هایی از حماسه‌های جانبازی و ایثار پیشوایان دینی و امامان شیعه و نیز پهلوانان ملی ایران می‌باشد. درون‌مایۀ بسیاری از این نقاشی‌ها حادثۀ عاشورا و حکایات شاهنامه است.

با جنبش مشروطیت، همگام با بیداری افکار عامه و رشد و تعالی اندیشه‌های آزادیخواهانه، این هنر مردمی به یکباره جانی تازه گرفت و داستان‌های حماسی، مبارزات آزادی خواهانۀ  مذهبی ها و ملی ­ها، وسیله‌ای برای آگاهی و ایجاد حس مبارزه در مردم شد و به تصویر کشیدن آن­ها توسط نقاشان قهوه خانه ­ای، موجب رواج این هنر شد و مداحان و نقالان، با نقل این قصه­ ها با کمک این نقاشی­ ها در حسینیه‌ها و تکیه‌ها و قهوه‌خانه‌ها، سهمی به سزا در حفظ این بیداری داشتند.

از نقاشان مشهور سبک قهوه­خانه‌ای، حسین قوللر آقاسی است که سردمدار نقاشی‌هایی با مضمون حماسی است و محمد مدبر هم سردمدار نقاشی‌هایی با مضمون مذهبی است. نمونه‌های قابل توجهی از آثار این هنرمندان در موزۀ رضا عباسی نگهداری می‌شود.

نمونه­ای از نقاشی قهوه­ خانه ­ای             

نمونه­ ای از نقاشی قهوه­ خانه­ ای             

 

 

برگرفته از: نقاشی قهوه­ خانه فارسی. سایت «هنرهای اسلامی» و برتلس، یوگنی ادوارد ویچ؛ تاریخ ادبیات فارسی؛ ترجمه سیروس ایزدی؛ و

وبگاه http://www.khorasannews.com/